شکاف لب و کام (لب شکری) و درمان ارتودنسی

kam

شکاف کام و شکاف لب یک عارضه مادرزادی است و به دلیل این که بخش‌هایی از دهان در دوران جنینی به درستی شکل نگرفته است ایجاد می‌شوند. دو نیمه لب یا دو نیمه کام به درستی جوش نخورده‌اند و باعث می‌شود که فضایی در دهان باز بماند. این عارضه ممکن است در یک طرف صورت (یک طرفه) یا در دو طرف صورت (دو طرفه) ایجاد شود. از آنجا که شکاف‌ها باعث ایجاد تغییرات بسیار مشهودی در چهره می‌شوند به راحتی قابل تشخیص هستند. با این که ممکن است درمان چندین سال طول بکشد و به چندین عمل جراحی ارتودنسی نیاز داشته باشد که والدین مجبور به پرداخت هزینه جراحی ارتودنسی خواهند شد، اما درنهایت بسیاری از کودکان در نهایت به شکل طبیعی و عادی، گفتار و خوردن طبیعی دست می‌یابند. کودکانی که با شکاف لب یا کام متولد می‌شوند معمولاً دندان‌های نامرتب و کجی خواهند داشت. دندان‌های این کودکان باید اصلاح شود تا ساختار دندان‌های دائمی به درستی در فک و در زیر دندان‌های کودک ایجاد شوند. اگر دندان‌های کودک زودتر از موعد مقرر بیفتد ممکن است در درمان ارتودنسی اخلال ایجاد کند.

در صورتی که توصیه‌های تیم جراحی کرانوفاشیال رعایت شده و درمان با هماهنگی این تیم انجام شود، ارتودنسی برای اصلاح شکاف لب و شکاف کام به اندازه درمان‌های دیگر پیحیده نیست. به هر حال، والدین و کودکان بیمار باید درک کنند که به دلیل شرایط موجود، اقدامات درمانی ممکن است زمان‌بر باشد و برای ترمیم مشکلات و دست‌یابی به نتایج مطلوب نیاز به مداخلات پزشکی و جراحی است. متخصصین ارتودنسی کلینیک دکتر قریشی روش‌های مختلف ارتودنسی را برای اصلاح مشکلات دندانی کودکان درگیر با شکاف لب و کام ارائه می‌دهند. برای آشنایی بیشتر با این روش‌های درمانی می‌توانید با شماره‌های ۲۲۰۷۳۷۸۵۲۲۰۶۸۶۴۶ تماس حاصل نمایید.

علل ایجاد شکاف کام و شکاف لب


با این که عوامل ارثی نقش کمی در ابتلا به این عارضه‌ها دارند اما هنوز دلیل ایجاد شکاف کام و لب شکری ناشناخته است. حدود یک‌سوم کودکانی که با شکاف لب یا شکاف کام متولد می‌شوند به بیماری‌های مشابه یا بیماری‌های کروموزومی یا ژنتیکی مبتلا هستند. احتمال این که کودکانی که والدین آنها به شکاف کام یا شکاف لب مبتلا بوده‌اند نیز به این عارضه‌ها دچار شوند زیاد است. سابقه ابتلا به این بیماری در افراد خانواده حدود دوسوم کودکانی که دچار لب شکری یا شکاف کام می‌شوند وجود نداشته است. تحقیقات جدید نشان می‌دهد که رفتار مادر یا پدر در دوران بارداری هیچ ارتباطی با ابتلا به شکاف کام یا لب شکری در نوزادان ندارد.

علائم


kam1

علائم این مشکلات در اولین معایناتی که توسط پزشک روی کودک انجام می‌شود قابل مشاهده است. میزان لب شکری یا شکاف کام در کودکان، متفاوت است. برخی از علائم این بیماری عبارتند از:

  • لب‌ها به طور کامل بسته نشده‌اند.
  • کام دهان به طور کامل بسته نشده است.
  • کام دهان و لب‌ها هر دو به طور کامل بسته نشده‌اند.

 مشکلات ناشی از شکاف کام و لب


اختلال در غذا خوردن

غالباً نگرانی اولیه والدین این است که “چگونه به کودکم که مبتلا به شکاف لب یا شکاف کام است غذا بدهم؟” برای مثال، شکاف می‌تواند باعث اشکال در مکیدن شده و شیر از بینی نوزاد بازگردد. پزشک به شما در یافتن روش صحیح غذا دادن به نوزاد کمک می‌کند. به شما آموزش داده می‌شود که چگونه به کودک خود غذا دهید مثلاً شما یاد می‌گیرید که به طور نشسته به نوزاد غذا داده یا به او کم‌کم شیر بدهید و یا برای غذا دادن به نوزاد از سرنگ یا پستانک‌های با سوراخ بزرگ استفاده کنید.

 اختلال در گفتار 

اشکال در صحبت کردن ممکن است دلایل متعددی داشته باشد. شکل‌گیری بیان هایپرنازال به دلیل شکاف کام غیرمعمول نیست. نوزاد غالباً اصوات را از طریق بینی بیان کرده و ادای حروف بی‌صدا برای کودک مشکل است زیرا هوا از داخل بینی بیرون داده می‌‌شود. خوشبختانه این اختلالات گفتاری غالباً با گفتاردرمانی اصلاح می‌شوند بنابراین نوزاد باید تحت نظارت یک متخصص گفتار درمانی قرار گیرد.

مشکلات شنوایی

کودکان مبتلا به لب شکری یا شکاف کام بیش از سایر کودکان در معرض عفونت‌های گوش قرار دارند. اختلال در بلع باعث می‌شود که فشار هوا بر گوش میانی تأثیر گذارد. متخصص شنوایی و متخصص گوش و حلق و بینی باید شنوایی کودک شما را تحت نظارت داشته باشند زیرا عفونت‌های مکرر شنوایی ممکن است باعث از دست رفتن شنوایی شود.

درمان


از آنجا که این بیماری مادرزادی است، برنامه درمانی پزشک بر اساس شدت علائم بیمار تنظیم می‌شود. این مداخلات درمانی عبارتند از:

اصلاح به روش‌های جراحی

kam2

جراحی‌ ترمیم شکاف لب معمولاً در سه تا شش‌ماهگی نوزاد انجام می‌شود. جراح پلاستیک این عمل جراحی را تحت بیهوشی عمومی انجام می‌دهد. در پایان عمل پوست لب به وسیله بخیه روی هم قرار داده می‌شود. ممکن است در این درمان، بینی نوزاد نیز اصلاح شود. عمل جراحی برای ترمیم شکاف کام غالباً در ۴ تا ۱۲ ماهگی نوزاد انجام می‌شود. مطالعات نشان می‌دهد که ‌ترمیم شکاف کام قبل از این که کودک بتواند حرف بزند به پیشرفت بیان وی کمک می‌کند. ممکن است برای تنظیم جراحی اولیه نیاز به انجام برخی عمل‌های جراحی تکمیلی باشد. ممکن است یک سوراخ کوچک (فیستول) در کام باقی بماند که در صورتی که بر گفتار کودک تأثیر بگذارد یا باعث شود که غذا یا نوشیدنی‌ها از بینی کودک خارج شوند باید بسته شود.

مراقبت‌های ارتودنسی

معمولاً نیازهای مراقبتی پیشگیرانه یا ترمیمی دندان در کودکان مبتلا به لب شکری یا شکاف کام مشابه کودکان دیگر است. به هر حال، کودکان مبتلا به لب شکری یا شکاف کام ممکن است مشکلات خاصی در ارتباط با دندان‌های افتاده، بدشکل و نامرتب داشته باشند که باید به دقت مورد بررسی قرار گیرد. نقش متخصص ارتودنسی برای این بیماران، عریض کردن فک و اصلاح نامرتبی دندان‌ها است و همچنین در صورت نیاز باید عمل‌های جراحی برای اصلاح دندان‌ها یا فک انجام شود.

به عنوان عضوی از اعضای تیم جراحی شکاف کام و لب، متخصص ارتودنسی شکل‌گیری و رشد دندان‌ها و فک را مورد ارزیابی قرار می‌دهد. وی به روش‌های غیرجراحی، دندان‌ها و کف را اصلاح کرده و رشد آنها را به کمک عکس‌برداری به وسیله اشعه ایکس بررسی کرده و از ابزار ارتودنسی برای اصلاح مشکلات دندان‌ها و فک استفاده می‌کند. وی همچنین مراقبت‌های قبل و بعد از عمل را برای بیماران مبتلا به ناهنجاری‌های شکاف کام و لب که برای اصلاح بدشکلی‌های دهانی باید تحت عمل جراحی قرار گیرند را انجام می‌دهد. متخصص ارتودنسی بر درمان مشکلات مربوط به ارتودنسی تأکید داشته و ممکن است برای کودکان و بزرگسالان خدمات خاص ارتودنسی را ارائه داده و استفاده از ارتودنسی نامرئی را برای بزرگسالان پیشنهاد دهد. برای موارد پیچیده‌تر، مراقبت‌های ارتودنسی برای کودکان و بزرگسالان با عمل‌های دیگر ترمیمی و اصلاحی دندان‌ها ادغام می‌شود.

اولین ملاقات با متخصص ارتودنسی باید قبل از درآمدن اولین دندان کودک باشد. هدف از این ملاقات، ارزیابی رشد صورت به خصوص رشد فک است. پس از درآمدن دندان‌ها، متخصص ارتودنسی بررسی‌های بیشتر را برای نیازهای دندانی کوتاه مدت و بلند مدت کودک انجام می‌دهد. پس از رشد دندان‌های دائمی، متخصص ارتودنسی می‌تواند اقدام به مرتب کردن دندان‌ها کند.

 مراقبت‌های دندانی

مانند کودکان دیگر، کودکانی که با شکاف لب یا شکاف کام متولد می‌شوند باید از تغذیه خوب برخوردار بوده و بهداشت دهان و دندان برای آنها رعایت شود و فلوراید درمانی برای تقویت سلامت دندان‌های آنها انجام شود. تمیز کردن درست دندان‌ها با استفاده از مسواک‌های نرم باید به محض رشد دندان‌ها آغاز شود. اگر به دلیل شکل دهان و دندان، مسواک نرم نتواند دندان کودکان را به اندازه کافی تمیز کند ممکن است متخصص ارتودنسی استفاده از مسواک‌های مخصوص را توصیه کند. مسواک‌های نرم شامل برس های اسفنجی با دسته‌هایی است که برای تمیز کردن دندان به کار برده می‌شود. بسیاری از دندانپزشکان توصیه می‌کنند در صورت وجود مشکلات دندانی خاص، اولین معاینه دندان‌ها در سن یک‌سالگی یا حتی زودتر انجام شود. مراقبت‌های دوره‌ای دندانی باید در سنین سه‌سالگی انجام شوند.

آیا می‌توان از ابتلا به شکاف لب یا شکاف کام جلوگیری کرد؟


نمی‌توان همیشه از بروز شکاف کام یا لب شکری پیشگیری کرد اما با رعایت برخی موارد زیر می‌توان احتمال ابتلا به این عارضه‌ها را کاهش داد.

  • قبل از اقدام به بارداری، معاینات پیش از بارداری را انجام داده تا از سلامت خود اطمینان حاصل کنید.
  • مراقبت‌های کامل و منظم را در طول دوران بارداری مورد نظر قرار دهید.
  • در صورت تلاش برای بارداری از قرص‌های فولیک اسید استفاده کنید.
  • روزانه از ویتامین‌های مورد استفاده در دوران بارداری استفاده کنید که حاوی فولیک اسید هم هستند.
  • از استعمال دخانیات پرهیز کنید.
  • در طول دوره بارداری از نوشیدن الکل خودداری کنید.

اگر سابقه ابتلا به شکاف کام یا لب شکری در اعضای خانواده شما وجود داشته است باید از خدمات مشاوره ژنتیک استفاده کنید.